Kopalnia srebra Tarnowskie Góry – zwiedzanie, historia, atrakcje

Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach otwiera przed zwiedzającymi podziemia dawnej kopalni Fryderyk, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Na głębokości 40 metrów, przy stałej temperaturze 10°C, przemierza się tu trasę o długości 1740 metrów, a największą atrakcją pozostaje przeprawa łodziami w Sztolni Czarnego Pstrąga. Zebraliśmy wszystkie niezbędne informacje, które ułatwią Ci zaplanowanie wizyty w tym wyjątkowym miejscu.

Historia i wyjątkowy status obiektu

Trasa turystyczna udostępniona 5 września 1976 roku stanowi fragment ogromnego labiryntu, którego łączna długość przekracza 150 kilometrów. Zarządcą całego kompleksu jest Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, które od lat dba o zachowanie tego dziedzictwa. Obiekt od 19 października 2006 roku jest jedną z gwiazd Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, a w 2014 roku został Punktem Kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH).

Od Królewskiej Kopalni Fryderyk do listy UNESCO

Podstawą dzisiejszych tras są wyrobiska Królewskiej Kopalni Fryderyk, która działała nieprzerwanie od 1784 roku aż do 1911 lub 1912 roku. To właśnie w tym miejscu w 1788 roku uruchomiono pierwszą na Górnym Śląsku maszynę parową, która zrewolucjonizowała proces odwadniania wyrobisk. Tarnogórskie podziemia zostały uznane za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 14 kwietnia 2004 roku.

Zwieńczeniem starań o globalne uznanie było wpisanie obiektu na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO 9 lipca 2017 roku. Pełna nazwa wpisu brzmi: Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach. W 2019 roku doceniła go także branża turystyczna, przyznając Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej.

Zwiedzanie podziemnymi trasami

Główny szlak w Zabytkowej Kopalni Srebra ma kształt trójkąta i łączy ze sobą trzy historyczne szyby: „Anioł”, „Żmija” i „Szczęść Boże”. Na powierzchni, w budynku nadszybia szybu „Anioł”, działa nowoczesne centrum edukacji, w którym na multimedialnych wystawach można zobaczyć historyczne narzędzia oraz instalację prezentującą wspomnianą już pierwszą maszynę parową.

Wędrówka korytarzami między szybami

Trasa prowadząca 40 metrów pod ziemią nieustannie zachwyca surowym klimatem dawnych przodków górniczych. Stała temperatura w podziemiach oscyluje wokół 10°C, co pozwala w pełni odczuć warunki pracy tarnogórskich gwarków. Od 2012 roku wędrówkę tę urozmaica udźwiękowienie – słychać tu realistyczne odgłosy robót strzałowych, jadących wózków i zawału kopalnianego.

W ofercie dla szkół podstawowych znajduje się wyprawa „W poszukiwaniu srebra”, która w angażujący sposób przybliża historię górnictwa. Nie zabrakło także opcji dla osób ze szczególnymi potrzebami – specjalna trasa bez przepływu łodziami dla grup osób niepełnosprawnych umożliwia poznanie podziemi na własnych zasadach.

Dla szukających lokalnego kolorytu dostępna jest „Rajza na Grubie”, czyli zwiedzanie kopalni po śląsku. Trwa ona około dwóch godzin i stanowi doskonałą okazję, by poznać gwarę i dawne zwyczaje panujące w regionie.

Przeprawa łodziami w Sztolni Czarnego Pstrąga

Jedną z największych atrakcji jest Podziemny Przepływ Łodziami w Sztolni Czarnego Pstrąga, który znajduje się na terenie Parku Repeckiego. Długość trasy pokonywanej w łodziach wynosi 600 metrów, a rejs trwa około godziny. W tę wyjątkową podróż można wybrać się z dzieckiem, które ukończyło 4. rok życia.

W sezonie wakacyjnym organizowane są tu „Wakacje z Pstrągiem”, które oprócz rejsu oferują także dodatkowe atrakcje. Dla osób poszukujących absolutnego odprężenia przygotowano Floating w Sztolni, czyli relaksacyjny spływ łodziami, dostępny dla gości od 13. roku życia.

Miłośnicy ekstremalnych wrażeń mogą spróbować Morsowania – Kąpieli w Podziemiach Sztolni. Zejście schodami na głębokość 30 metrów na podszybie szybu Sylwester i zanurzenie w wodzie o temperaturze około 6°C trwa 45 minut. Do udziału w morsowaniu uprawnione są wyłącznie osoby powyżej 16. roku życia, a przygotowanie do niego odbywa się w Budynku Obsługi Turystów.

Cennik biletów i rodzaje wejściówek

System biletowy opiera się na kilku wariantach dostosowanych do różnych potrzeb. Bilet normalny na Podziemną Wyprawę Górniczą w kopalni kosztuje 84 zł, natomiast ulgowy to wydatek 73 zł. Za zwiedzanie Sztolni Czarnego Pstrąga z przewodnikiem zapłacimy odpowiednio 73 zł (normalny) i 62 zł (ulgowy), choć ceny te mogą się różnić w przypadku ofert specjalnych, takich jak Wakacje z Pstrągiem (99 zł).

Vouchery i pakiety łączone

Dla osób planujących intensywne zwiedzanie najlepszym rozwiązaniem jest Pakiet Kopalnia + Sztolnia, który przy zakupie w tym samym dniu kosztuje 145 zł za bilet normalny i 123 zł za ulgowy. Należy jednak pamiętać, że pakiety dotyczą głównie grup zorganizowanych i wymagają wcześniejszej rezerwacji w Biurze Obsługi Ruchu Turystycznego. Obiekt nie oferuje biletów pakietowych dla grup obcojęzycznych.

Elastyczną formą upominku są Vouchery na zwiedzanie z przewodnikiem, ważne od 2 stycznia do 30 grudnia 2026 roku. Ich wartość dla kopalni wynosi 84 zł, a dla sztolni 73 zł. Przed planowaną wizytą należy wymienić voucher na bilet normalny na konkretny dzień i godzinę w systemie rezerwacji online. Popularnością cieszą się także Bilety Rodzinne 2+1 oraz 2+2, które stanowią realną oszczędność dla rodziców z dziećmi.

Każdy bilet upoważnia do skorzystania z rabatów w ramach promocji Miast Gwarków, jednak wyłącznie przez 7 dni od dnia wycieczki. Wystarczy okazać dowód zakupu w partnerskich atrakcjach turystycznych, restauracjach lub hotelach, aby otrzymać zniżkę.

Atrakcje dodatkowe na powierzchni i w głębi ziemi

Tuż przy budynku kopalni znajduje się Skansen Maszyn Parowych, który jest obowiązkowym punktem każdej wycieczki. Stanowi on jedną z największych w Polsce kolekcji parowozów, walców drogowych i pomp parowych, bezpośrednio nawiązującą do czasów, gdy technika parowa napędzała rozwój tarnogórskiego górnictwa.

Kolejka Skansenowa i Skarbnik

Ogromną frajdę zarówno dla dzieci, jak i dorosłych zapewnia Srebrny Ekspres, czyli przejażdżka Małą Koleją Skansenową. Niewielki pociąg mieści około 16 osób i porusza się z prędkością 10 km/h po trasie o długości 500 metrów, która ma rozstaw szyn zaledwie 7 i ¼ cala (około 18,5 cm). Za bilet normalny zapłacimy 8 zł, a za ulgowy 7 zł.

W trakcie wędrówki pod ziemią można też zorganizować spotkanie ze Skarbnikiem, czyli dobrym duchem kopalni. To inscenizacja, która w jednej z wykutych w skale komór przybliża legendy i historie związane z tarnogórskim górnictwem kruszcowym. Koszt pokazu to 90 zł przy maksymalnie 20 osobach, a atrakcja wymaga wcześniejszej rezerwacji.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Planowanie wizyty w obu obiektach jest niezwykle istotne, ponieważ godziny otwarcia różnią się w zależności od sezonu i dnia tygodnia. Kopalnia Srebra przyjmuje turystów indywidualnych przez cały tydzień w stałych ramach czasowych, przy czym latem w weekendy czas zwiedzania ulega wydłużeniu. Z kolei w Sztolni Czarnego Pstrąga rejsy odbywają się o konkretnych, rozpisanych w harmonogramie godzinach, od 12:00 poza sezonem do nawet 16:00 w szczycie wakacji.

Godziny otwarcia i dni wyłączone z ruchu

W przypadku Zabytkowej Kopalni Srebra, od stycznia do maja oraz od września do grudnia obiekt jest czynny w godzinach 9:00–15:00. W sezonie letnim, od czerwca do sierpnia, w soboty i niedziele drzwi dla zwiedzających zamykane są godzinę później, o 16:00. Odmiennie przedstawia się sytuacja w Sztolni Czarnego Pstrąga, gdzie zwiedzanie w dni powszednie zimą często ogranicza się wyłącznie do południa.

Wszystkie grupy zorganizowane, które dokonały rezerwacji, powinny zgłosić się w punkcie obsługi na 15 minut przed wyznaczoną godziną wejścia.

Planując wycieczkę, warto bezwzględnie pamiętać o datach, w których obiekty pozostają całkowicie nieczynne. Należą do nich: 1 stycznia, pierwszy dzień świąt Wielkanocnych, 1 listopada, a także okres od 24 do 26 grudnia oraz 31 grudnia.

Zasady przyznawania ulg i zniżek

Bilety ulgowe przysługują dzieciom i młodzieży uczącej się do 26. roku życia po okazaniu legitymacji. Uprawnione do nich są również osoby z niepełnosprawnościami, ich opiekunowie oraz seniorzy, którzy ukończyli 60 lat. Co więcej, dla najmłodszych gości przewidziano wyjątek – wstęp do Kopalni Srebra dla dzieci do lat 2 jest całkowicie bezpłatny.

Korzystną ofertę przygotowano również dla opiekunów grup wycieczkowych. Bilet dla opiekuna kosztuje symboliczne 1 zł, a przysługuje on według ścisłego klucza: jeden opiekun na 10 dzieci w przedszkolu, jeden na 15 uczniów w szkole podstawowej oraz jeden na 20 osób w starszych grupach. Pilot lub przewodnik przyprowadzający grupę liczącą 45 osób i więcej również nabywa bilet za 1 zł.

Dojazd i lokalizacja obiektów

Główny kompleks Zabytkowej Kopalni Srebra mieści się pod adresem ul. Szczęść Boże 81 w Tarnowskich Górach. To właśnie tam znajduje się parking dla gości i skąd rozpoczyna się podziemną wyprawę. Współrzędne geograficzne tego miejsca to 50°25′33,42″N 18°50′59,10″E.

Wejście do Sztolni Czarnego Pstrąga zlokalizowane jest natomiast przy ulicy Repeckiej, w sąsiedztwie malowniczego Parku Repeckiego. Zwiedzający, którzy planują dłuższy pobyt i szukają klimatycznego noclegu, mogą zatrzymać się w położonym w historycznym budynku hostelu „Młotek i Perlik” przy ul. Gliwickiej 2.